Tìm hiểu thuật ngữ chuyên môn của dân sành âm thanh

14/08/2018 2519

Âm thanh là một trong những thú chơi độc đáo của những người sành điệu và có gout tinh tế. Nếu được tham gia một buổi trò chuyện,  offline của những Audiophile, bạn sẽ rất ngỡ ngàng bởi vì có quá nhiều thuật ngữ âm thanh “vô cùng chuyên môn” không dành cho người ngoài.

"Tai nghe này thật là 'sáng', nghe thật là chói tai", "Bộ loa này có chất âm thật ấm áp và nhạc tính" -  là những câu nói mà những Audiophile kháo nhau khi đánh giá một sản phẩm âm thanh.

các định nghĩa âm thanh

Vậy thế nào là tai nghe sáng, tai nghe ầm, âm hình khác âm trường ra sao?

Vậy hãy cùng Việt Thương tìm hiểu xem chúng có có gì khác biệt.

Phân loại chất lượng âm thanh: Âm thanh ấm, sáng, cân bằng, V-sharp

Có rất nhiều kiểu đánh giá chất lượng âm thanh khác nhau, nhưng tất cả thường bắt đầu bằng 'Tổng thể âm thanh' - Sound Signature. Tổng thể âm thường được chia ra làm 4 loại:

  • Ấm (warm): Âm thanh ấm là âm thanh trầm, mượt mà, dễ nghe. Ở những máy phát nhạc, hay bài hát âm thanh trầm vẫn có tồn tại các dải trung và cao nhưng đều được tinh chỉnh để dễ nghe hơn.Các hãng như Beats, Bose hay Sennheiser thường làm các cặp tai nghe có kiểu âm như thế này.
  • Sáng (Bright): Âm thanh light thường thấy ở các thiết bị âm thanh sắc, dải âm thanh cao, ít âm trầm hơn, hoặc giảm âm lượng ở những tần số thấp. Giọng ca sĩ, cũng như những dải tần cao được làm sắc hơn, đôi khi tạo ra chói rít. Những sản phẩm có hướng âm sáng thường cho cảm giác mệt tai nếu nghe trong một thời gian dài, nhưng vẫn có rất nhiều người thích vì cho cảm giác âm thanh chi tiết hơn. Đây là những âm thanh thường thấy trong bài rock, meta, hardrock
  • Cân bằng (Neutral): Âm thanh cân bằng là một tiêu chuẩn mà các hãng âm thanh, tai nghe đều hướng đến. Âm thanh cân bằng tức là cả ba dải âm thanh, cao, trung, thấp ở mức đồng đều nhau, giúp người dùng tận hưởng được mọi chi tiết một cách hài hòa. Tuy vậy, không có bất cứ một tai nghe nào cân bằng một cách hoàn hảo cả, mỗi hãng lại có một định nghĩa về 'cân bằng khác nhau', nên đôi khi một sản phẩm cân bằng với người này lại trở nên khó nghe với người khác.
  • V-shape: Tai nghe, loa thường được đo đạc bằng máy đo âm tần. Những sản phẩm cho biểu đồ âm thanh dạng chữ 'V' sẽ có dải trầm và cao có nhiều lượng hơn so với dải trung, kết quả là một âm thanh thiếu tính cân bằng nhưng thường sôi động, dùng để nghe nhạc Pop và Dance. Những sản phẩm âm V-Sharp chỉ phù hợp để nghe nhạc sôi động, khi qua những thể loại nhạc du dương, trầm khác sẽ nghe rất “dỏm”.

Nhìn vào sơ đồ bên dưới, bạn sẽ hiểu rõ hơn dải âm thanh cao, thấp, trung của bass, midrange, treble được đo như thế nào.

các dải âm thanh

Phân chia dải tần trong âm thanh

Dải âm của các loại nhạc cụ

Chắc hẳn bạn đã từng thắc mắc đàn violon, đàn piano, saxophone phát ra âm thanh bao nhiêu hz.

Dưới đây là một số thông số cơ bản.

dải âm các loại nhạc cụ

Các nhạc cụ và dải tần tương ứng

Âm thanh thường được phân chia thành 3 dải:

  • Dải trầm (bass - tần số thấp, bao gồm trống cùng các nhạc cụ tần số thấp của bộ kèn đồng và dây)
  • Dải trung (mid-range - tần số giữa, bao gồm giọng ca sĩ và đa phần các nhạc cụ)
  • Dải cao (treble - tần số cao, bao gồm những nốt cao nhất của Piano, guitar, chuông gió cùng những phụ kiện bộ gõ).

3 dải âm này lại được chia ra thành 3 phần nữa là thấp, trung và cao, nhưng trong đa phần những bài đánh giá thường không phân chia ra nhỏ như vậy, chỉ những người chuyên về thiết bị âm thanh ánh sáng hay nhạc công phòng thu mới cần chi tiết như vậy!

Đánh giá các dải âm: Âm trầm, âm trung, âm cao

Khái niệm dải âm trầm

Để đánh giá âm trầm, ta thường nói về 'lượng' và 'chất'. Âm trầm ít thường được gọi là 'light', còn những sản phẩm âm thanh có nhiều trầm thì được gọi là 'bass-heavy' hay dành cho đối tượng nghe 'bass-head'. Tùy vào từng đối tượng khác hàng mà nhiều trầm thì sẽ hay, hoặc ít trầm mới là hay. Một số từ ngữ dùng để miêu tả trầm đó là:

  • Punchy: Âm trầm xuất hiện nhanh, tạo cảm giác đập tới tai người dùng rồi ngắt ngay. Những ai thích Punk Rock sẽ biết về khái niệm này.
  • Thumpy: Trầm rất nặng, nhất là ở dải siêu trầm (subbass), chơi trong một khoảng thời gian lâu hơn
  • Muddy: Một dải trầm quá nhiều lượng, nên thiếu độ chi tiết và 'quyện' vào nhau như một vũng bùn, thường dùng để chê những sản phẩm âm thanh kém chất lượng
  • Bass bleed: Dải trầm quá mạnh, lấn vào không gian của những dải âm khác nên tạo ra một kiểu âm thanh kém chi tiết

loa bose

Bose là một hãng loa được đánh giá là có âm thanh ấm

Khái niệm các dải âm trung

Để đánh giá âm trung thì phải xét  về vị trí đặt dải âm, độ sáng tối cũng như độ chi tiết. Ở những sản phẩm cao cấp thì dải trung hướng về sự cân bằng, với độ chi tiết cao giúp tăng tính rõ ràng ở giọng ca sĩ cũng như các nhạc cụ kèm theo. Một số từ miêu tả dải trung là:

  • Boxy: Dải trung lùi, lại kém chi tiết nên cảm giác như có ai đó chùm túi nilông qua vậy!
  • Smooth: Một dải trung cân bằng, nhẹ nhàng, tạo cảm giác thoải mái khi nghe và không hề bị chói
  • Sibalance: Khi dải trung cao (lúc ca sĩ hát lên giọng hoặc dùng giọng gió) mà tạo ra các âm thanh chói rít, thì ta gọi là sibalance. Hiện tượng sibalance nếu chỉ diễn ra nhẹ thì không ảnh hưởng tới chất âm, nhưng quá nặng thì sẽ làm người dùng khó chịu ngay từ lúc mới nghe

nhạc cụ sáo

Âm thanh của sáo được xếp vào dải trung

Khái niệm các dải âm cao

Dải cao không phải là dải âm đầu tiên mà người dùng để ý tới khi thử tai nghe hay loa, nhưng cũng là một thành phần quan trọng để tạo ra tính hoàn thiện của chất âm tổng thể. Những từ ngữ cần biết để đọc đánh giá về dải cao là:

  • Decay: Thời gian mà một âm cao xuất hiện, sau đó tan dần đi và biến mất hoàn toàn
  • Sparkle (sáng): một dải cao có thể đạt được những tần số cao nhất, sắc và rất dễ nhận ra
  • Rolloff: Hiện tượng giảm dần năng lượng hay âm lượng khi âm cao lên những tần số cao. Nếu như roll-off quá sớm sẽ tạo ra một âm cao thiếu năng lượng, cảm giác 'cụt'.

Tùy vào từng kiểu nhạc khác nhau, người dùng sẽ chọn một tai nghe để phù hợp với mình. Nhưng thông thường, một sản phẩm cân bằng sẽ có thể 'nghe tạp', tức là dễ dàng sử dụng với nhiều loại nhạc với nhau. Còn những sản phẩm 'có cá tính', tức là có 1 yếu tố âm thanh tốt một cách đặc biệt, nên sẽ chơi tốt nhất là 1 số dòng nhạc nhất định. Đó là lý do vì sao bạn sẽ thấy người thích nhạc Rock thích mẫu loa này còn người thích ballad lại chọn một mẫu tai nghe khác. 

Khái niệm âm trường và âm hình

  • Âm trường (Sound-stage) hay là trường của âm thanh là độ rộng của âm thanh mà tai nghe phát ra. Thông thường, tai nghe và loa càng lớn và có màng loa đặt cách xa nhau thì sẽ tạo ra được âm trường rộng hơn. Riêng về tai nghe, càng bỏ ra nhiều tiền ta càng có một âm trường 'sâu và rộng', giúp cho các nhạc cụ có thể thể hiện được một cách tốt nhất mà không bị dính vào nhau.
  • Âm hình (Imaging) là một khái niệm hơi mang tính trừu tượng. Một sản phẩm có âm hình tốt sẽ giúp người dùng cảm nhận được âm thanh như một đồ vật gì đó thực, được đập tới và có thể cảm nhận không chỉ bằng tai. Âm hình thường được thể hiện rõ ràng hơn ở những bộ loa và tai nghe đắt tiền, thuộc phân khúc cao cấp và phải được dùng với những nguồn phát tốt.

tai nghe roland

Những loại tai nghe cao cấp mang đến trải nghiệm âm thanh chân thực, đa dạng

Nhưng tất nhiên, việc chọn một sản phẩm âm thanh không thể phụ thuộc hoàn toàn vào những bài đánh giá, vì âm thanh được trải nghiệm bằng tai chứ không phải bằng mắt. Nên trước khi quyết định mua một cặp tai nghe hay loa, người dùng ngoài việc tìm hiểu các đánh giá trên mạng thì nên đi nghe thử, để có đánh giá chủ quan nhất vì sử dụng chinh cảm nhận của mình và những bài nhạc mình đang nghe.

Bài viết được quan tâm:

Bình luận

Bình luận
LIÊN HỆ
Chúng tôi sẽ giúp bạn tìm đúng giải pháp cho đam mê của bạn.
ĐĂNG KÝ NHẬN EMAIL CẬP NHẬT
Để lại email để nhận thông tin mới nhất.
Tôi đồng ý chia sẻ thông tin cá nhân của mình.